Verdacht gedrag: de uitkijk houden

Wat zie ik?

Twee figuren in dezelfde omgeving, maar in een heel andere rol. Links een persoon met capuchon en hoofd omlaag, houding gesloten. Rechts een tweede figuur, eveneens verborgen onder muts en sjaal, die de omgeving in het oog houdt. De rode achtergrond bevestigt: dit is een situatie die alertheid vraagt.

Het zijn geen toevallige voorbijgangers. Dit is een duo met een taakverdeling: één steelt, één bewaakt.

Wat is het resultaat?

Georganiseerde winkeldiefstal werkt met rollen. De bewaker houdt de medewerkers en camera's in het oog en geeft een signaal wanneer het veilig is. Wie wil stelen, reageert op dat signaal. Samen zijn ze efficiënter dan elk afzonderlijk, en samen maken ze het ook moeilijker om hen te betrappen: want wie zie je eerst? Wie volg je?

De klassieke fout is focussen op één persoon. Het systeem rekent daar precies op.

Wat is het effect?

Positief bij herkenning van het duo

Een medewerker die weet dat diefstal vaak in team werkt, kijkt anders. Hij ziet niet één verdachte persoon, maar het patroon tussen twee mensen. Dat is een fundamenteel andere manier van observeren, en een veel effectievere.

Negatief bij tunnelvisie

• Wie zich fixeert op één persoon, speelt in de kaart van de andere.
• De bewaker doet niets strafbaars, staat gewoon, kijkt gewoon. En precies daardoor ontsnapt het systeem aan detectie.
• Tunnelvisie is het beste wapen van een georganiseerd duo.

Concrete tips

Voor de medewerker

• Kijk naar patronen, niet naar individuen: wie beweegt samen, wie kijkt dezelfde richting op, wie reageert op wie?
• Een persoon die stilstaat zonder te winkelen en de omgeving in het oog houdt, is een signaal op zich.
• Verander je eigen positie: door te bewegen doorbreek je het zicht van de bewaker en verstoor je de communicatie binnen het duo.
• Spreek beide personen afzonderlijk aan, vriendelijk en professioneel. Dat doorbreekt de samenwerking.

Voor het team

• Bespreek het duo-patroon expliciet in opleiding: georganiseerde diefstal is teamwork aan de andere kant.
• Werk zelf ook als team: twee medewerkers die elk een deel van het duo in het oog houden, zijn even sterk als het duo zelf.
• Deel observaties snel met collega's. Wat jij ziet, vult aan wat een collega ziet.